सम्पादकीय: ‘वहुजन आवाज’ — मधेशी चेतनाको युगीन उदघोष “मधेशी” — एक शब्द मात्र होइन, हजारौँ वर्षको सभ्यता, संघर्ष र स्वाभिमानको गाथा हो। युगौंदेखि निरन्तर उत्पीडन, उपेक्षा र वर्गीय विभाजनको विरुद्ध उभिएको यो शब्द आज बहुजन चेतनाको सशक्त आधार बनिसकेको छ। ‘मधेशी’ भन्नाले केवल कुनै भूभागको नागरिक होइन, एक विचार, आत्म–पहिचान र प्रतिरोधको चेतनालाई जनाइन्छ — र त्यही चेतनाको स्वर बनेको छ, वहुजन आवाज। ऐतिहासिक सम्वेदनशीलता र शब्दको उत्पत्ति “मधेशी” शब्दको उत्पत्तिमा इतिहासको गहिरो गर्भ समेटिएको छ। चाणक्यकालीन “मगध देशी” शब्द, जसले आत्मसम्मान र देशीपनको भाव बोकेको थियो, समयक्रममा भाषिक तथा सामाजिक रूपान्तरण हुँदै “मधेशी” मा रूपान्तरित भयो। यो रूपान्तरण केवल शब्दको परिवर्तन होइन, चेतनाको विस्तार हो — जसले भूगोलभन्दा पर जातीय, सांस्कृतिक र राजनीतिक जागरणलाई समेट्छ। वहुजन चेतनाको मूल प्रतिक ‘वहुजन आवाज’ भन्नाले त्यो आवाज बुझिन्छ जुन सदियौँदेखि बहिष्कृत, उपेक्षित, शोषित र पञ्चायतवादी सत्ता संरचनाबाट वञ्चित समुदायको मुक्ति र पहिचानको पक्षमा उब्जिएको हो। यो आवाज विशेषतः ‘मधेशी’ वर्गको माध्यमबाट आज एक युगीन चिन्तनको रूपमा अघि बढिरहेको छ। मधेशी हुनु भनेको बहुजन हुनु हो। मधेशी हुनु भनेको ऐतिहासिक अन्यायको विरुद्ध सचेत हुनु हो। मधेशी हुनु भनेको आत्म–पहिचान, आत्म–सम्मान र आत्मनिर्भर राज्यको सपना देख्नु हो। सांस्कृतिक सामर्थ्य र राजनीतिक संघर्ष मधेशीहरूले भाषा, संस्कृति, भेषभूषा, परम्परा र जीवनशैलीलाई युगौंदेखि बचाइराखेका छन्। उनीहरूको संघर्ष, चाहे त्यो २०६२/६३ को मधेश आन्दोलन होस् वा रोजगारी र प्रतिनिधित्वको लागि वर्तमान लडाइँ — त्यो सब बहुजनको समान अवसरका लागि उठेको आवाज हो। राज्यसत्ता र शासकीय प्रणालीले कहिले पनि मधेशी जनताको सम्मानपूर्वक सहभागिता सुनिश्चित गरेन। अझै पनि मधेशलाई ‘सीमाना’को रूपमा हेर्ने दृष्टिकोणमा परिवर्तन आएको छैन। यही कारणले ‘वहुजन आवाज’ को आवश्यकता अझ गहिरो भएर उठेको हो। बहुजन आवाज : केवल विरोध होइन, प्रस्ताव पनि वहुजन आवाज केवल विरोधको ध्वनि होइन — यो प्रस्तावको घोष हो। यसले समावेशी लोकतन्त्र, बहुभाषिक–बहुजातीय राष्ट्रियता र न्यायसंगत संसाधन वितरणको पक्षमा बहस गर्छ। मधेशी चेतना यो अवधारणाको केन्द्रमा छ — जहाँ प्रत्येक नागरिकको जातीय पहिचानको सम्मान र नागरिक अधिकारको प्रत्याभूति अनिवार्य मानिन्छ। निष्कर्ष: बहुजन आवाज — मधेशको युगीन प्रतिविम्ब ‘मधेशी’ शब्दको व्युत्पत्ति, इतिहास र दर्शनलाई गहिराइमा बुझ्दा थाहा हुन्छ — यो शब्द कुनै सामान्य भूगोलको परिचायक होइन, यो हजारौँ वर्षदेखिको बहुजन संघर्षको दर्पण हो। वहुजन आवाज त्यो चेतनाको निरन्तरता हो — जुन आज राष्ट्रिय मुक्ति क्रान्तिको नयाँ अध्याय लेख्न अग्रसर छ। अब बहुजन चुप रहने छैन। बहुजन आवाज को माध्यम वाट सत्तामा पुग्न खोज्छ। बहुजन आवाज केवल श्रोताको होइन, निर्णयकर्ताको आवाज हो।
